Situacija nije bila nimalo naivna: Branko Blanuša na prijevremenim izborima za predsjednika Republike Srpske umalo nije „otresao“ Sinišu Karana, a na dnevni red su stigle „nove izborne tehnologije“ koje su trebale da onemoguće dobar procenat izbornih krađa. Milorad Dodik je, naravno, vjerovao u pobjedu, ali ni on nije mogao da vjeruje kako će ta pobjeda na svim nivoima biti gotovo apsolutna, pa je ponovo tražio pomoć i to od Amerikanaca koji su mu do juče bili veći neprijatelji nego „političko Sarajevo“ i jalova opozicija zajedno.
I tako su Džejms Bler, Kris Lasivita i Aleks Garsija, koji vode kongresnu kampanju Donalda Trampa, doputovali u Republiku Srpsku uoči opštih izbora kako bi podmazali Dodikove izborne šarafe. Njujork tajms je objavio da su dvojica Trampovih najbližih političkih savjetnika boravila na Balkanu gdje su „pomagali proruskoj vlasti koja nastoji da učvrsti svoju kontrolu nad vlašću“.
Dokumenti dostavljeni Ministarstvu pravde SAD pokazuju da su lobisti povezani sa Trampom i njegovim republikanskim saveznicima primili najmanje četiri miliona dolara od Vlade RS u proteklih deset meseci. Kampanja je rezultirala ukidanjem sankcija Dodiku
„Bleru i Lasiviti plaćeno je po nekoliko stotina hiljada dolara preko advokatske kancelarije iz Vašingtona koju je angažovala Vlada Republike Srpske da pruži savjete u vezi sa izbornim pitanjima. Posao je bio namijenjen Vladi, a ne nacionalističkoj stranci koja njome upravlja, iako su, suštinski, jedno te isto. Pod kontrolom te stranke Republika Srpska se svrstala uz ruskog predsjednika Vladimira Putina, dok je istovremeno izdvajala velika sredstva za pridobijanje Trampa i njegovih pristalica“, objavio je Njujork tajms.
Milioni dolara za deset meseci
Američki medij pojašnjava kako nije neuobičajeno da politički konsultanti, advokati i lobisti povezani sa američkim predsjednicima nude usluge stranim vladama i političkim kampanjama. Bler, koji je bio politički direktor Trampove kampanje 2024. godine, napustio je na proljeće funkciju zamjenika šefa osoblja Bijele kuće kako bi preuzeo vođenje organizacije MAGA Inc. Ta organizacija je krajem avgusta na računu imala 415 miliona dolara. Lasivita, jedan od dvojice rukovodilaca Trampove kampanje 2024. godine, viši je savjetnik ove kompanije. U toj kancelariji radi i Endrju H. Smit.
Bler i Lasivita nisu jedini Trampovi saveznici koji su primili novac za pomoć Vladi Republike Srpske. Dokumenti dostavljeni Ministarstvu pravde SAD pokazuju da su lobisti i politički operativci povezani sa Trampom i njegovim republikanskim saveznicima primili najmanje četiri miliona dolara od Vlade Republike Srpske u proteklih deset mjeseci. Kampanja uticaja ostvarila je veliku pobjedu krajem prošle godine kada je Trampova administracija ukinula sankcije Dodiku, njegovoj porodici i njegovim saradnicima.
Osoba koja liči na Lasivitu vidi se iza Dodika na snimku koji je nastao 2. oktobra, prije ulaska u Sportsku dvoranu Borik u kojoj je održana završna predizborna tribina Dodikovog SNSD-a. Džejms Bler je snimljen kako sjedi među publikom. Garsija se na fotografijama koje je objavio SNSD i na snimcima lokalnih televizija vidi iza Dodika, kao i u Boriku, gdje je sjedio u redu iza Save Minića i Željke Cvijanović. Garsija je partner u lobističkoj kompaniji Kontinental stratedži u kojoj radi i Keti Vils kćerka Suzi Vils, šefice osoblja Bijele kuće. Na fotografijama sa skupa nalazi se i Endrju H. Smit čiji je identitet upoređen s fotografijama objavljenim na stranici advokatske kancelarije Bojs Šiler Fleksner.
Njujork tajms je objavio da je Vils u avgustu posjetila Republiku Srpsku s teksaškim biznismenom Džonom V. Kalceom, vlasnikom kompanije TXC Enerdži koji je istraživao mogućnost izgradnje gasovoda u Srpskoj. Posjetu je, na zahtjev Vlade Srpske, organizovala kompanija Kontinental, a u Banjaluci je tada boravio i Garsija. Suzi Vils se ranije sastala sa Željkom Cvijanović i to u vrijeme kada je Kontinental dobijala novac iz Republike Srpske. Sastanak Suzi Vils i Cvijanovićeve u Bijeloj kući dogovorio je Garsija.
Krivična dela
Direktorica Transparensi internešenala u BiH Ivana Korajlić istakla je da samo prisustvo stranih saradnika na stranačkom skupu ne znači automatski kršenje zakona. Međutim, ukoliko su plaćeni iz budžeta, a istovremeno su pružali usluge stranci, takav angažman zahtijevao bi dodatnu provjeru.
„Ako je plaćeno iz budžeta, a savjetovali su stranku, to bi onda bila jedna šira zloupotreba koju bi trebalo ispitati. Moglo bi tu biti riječi i o krivičnom djelu, a ne samo o kršenju Zakona o finansiranju stranaka ili Izbornog zakona. Lobiranje koje je Dodik finansirao iz budžeta i koje je bilo zapravo za njegove lične interese jeste sporno, ali se niko od naših institucija time neće baviti. Od početka je jasno da je to davanje budžetskih sredstava određenim firmama da lobiraju za interese pojedinaca, a ne za interese Srpske ili njenih institucija“, kazala je Korajlić.
Jedna od najvažnijih karika u Dodikovom lobističkom lancu je Ranko Ristić, koji je najzaslužniji što je bivši predsednik tokom Foruma svetskih lidera u Americi dobio priznanje „za liderstvo i zalaganje za demokratiju“. Ristić je 2020. godine otvorio kompaniju Zastava oružje USA, koja je postala ekskluzivni uvoznik oružja za firmu Zastava oružje iz Srbije
Tramp navodno nije znao za odlazak svojih saradnika na Balkan. Kada je saznao, piše Politiko, pozvao je nekoliko savjetnika kako bi čuo njihove reakcije, a zatim saradnici Natali Harp izdiktirao objavu za mrežu Trut Soušl. U toj poruci Lasivitu i Blera opisao je kao spoljne konsultante koji ne rade za njega osim u tom svojstvu. Naveo je da mogu imati druge klijente, ali je zaprijetio prekidom saradnje ako utvrdi sukob interesa.
Vlada Republike Srpske je u međuvremenu povećala sredstva za rad predstavništava Srpske sa 7,6 na više od 33 miliona evra. Najveće povećanje dobilo je Predstavništvo u Austriji kome je budžet sa 766.000 povećan na čak 19,5 miliona evra. U novoj odluci o rasporedu sredstava za finansiranje predstavništava Republike Srpske u inostranstvu za ovu godinu nema nikakvog obrazloženja zašto se za ove namjene izdvaja dodatnih 25 miliona, ali je jasno da se radi o sredstvima za plaćanje lobističkih kuća u Vašingtonu.
Dodatna sredstva dobila je većina ostalih predstavništava RS, pri čemu je interesantno da je Predstavništvu RS u Vašingtonu budžet prepolovljen. Ovo predstavništvo je imalo budžet od nešto preko milion evra, a novom odlukom mu je budžet prepolovljen. To ne znači ništa posebno, jer su i do sada najveća plaćanja lobistima u SAD vršena preko predstavništva Srpske u Beču. Ustavni sud BiH je nedavno uvažio zahtjev člana Kolegijuma Predstavničkog doma Parlamenta BiH Denisa Zvizdića i zabranio sve isplate po ugovoru o konsultantskim uslugama zaključenim 6. septembra 2025. godine između šefa Predstavništva RS u Beču Mladena Filipovića i predsjednika lobističke kuće Dikens & Medson Kanada Inkoporejtid, Arija Ben-Menašea i svim drugim aktivnostima koji se odnose na lobiranje Republike Srpske.
Ranko Ristić – ključna karika
Jedna od najvažnijih karika u Dodikovom lobističkom lancu je Ranko Ristić koji je, kako pišu mediji, najzaslužniji što je Dodik tokom nedavno održanog Foruma svjetskih lidera u Americi dobio priznanje „za liderstvo i zalaganje za demokratiju“. Ristić je 2020. godine otvorio kompaniju Zastava oružje USA, koja je postala ekskluzivni uvoznik oružja za firmu Zastava oružje iz Srbije, a nedavno je otvorio i poslovnicu svoje firme za trgovinu oružjem Crvena zvezda naoružanje u Višegradu. Ristić je u januaru ove godine zajedno sa bivšim guvernerom Ilinoisa Rodom Blagojevićem i Trampovim saradnikom Džozefom Šmicom boravio u Republici Srpskoj i prisustvovao svečanoj akademiji povodom Dana Republike.
Lobiranje koje je bivši predsednik RS finansirao iz budžeta i koje je bilo zapravo za njegove lične interese jeste sporno, ali se niko od naših institucija time neće baviti – Ivana Korajlić
Cinični „slučaj komedijant“ je učinio svoje: izborni štab Dodikove stranke vode ljudi koje je Dodik prije godinu dana proglašavao najvećim naprijateljima srpskog naroda u BiH. I dok se Dodik predstavlja kao čovjek koji ujutro razgovara sa Putinom, a uveče sa Trampom, ostaje pitanje s kim razgovara kada treba da objasni zašto se milioni maraka javnog novca pretvaraju u privatnu političku zaštitu. Možda je, uostalom, upravo u tome sva tajna njegove suverenosti: Republika Srpska je dovoljno nezavisna da sama plaća, ali ne i da sama odlučuje ko će joj naplatiti račun.
