Crkveno-sudski postupak koji je u julu prošle godine pokrenuo patrijarh Porfirije protiv teologa Vukašina Milićevića i Blagoja Pantelića, završen je 29. januara njihovim isključenjem iz Srpske pravoslavne crkve (SPC). Odlukom Crkvenog suda Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke, na čelu sa Porfirijem, Milićević je ostao i bez svešteničkog čina. Obojica su lišeni pristupanja svetoj tajni pričešća, i ne mogu biti sahranjeni po pravoslavnim običajima, što je najveća moguća kazna za istinske vernike.
Ono što se na Crkvenom sudu dešavalo, i dovelo do presedana, Milićević je još letos nazvao „predstavom“, podozrevajući da „pravog suđenja neće ni biti“. Jer, niti je u sudskom pozivu pisalo za šta se oni tačno terete, niti su to saznali tokom sudskog procesa, o čemu je Radar pisao.
Javna je tajna da su kazne usledile zbog otvorene kritike sprege crkvenog vrha sa vrhom države, te razlike u viđenju studentskog protesta, koji je patrijarh nazvao „obojenom revolucijom“ pri poseti Moskvi. Gde je išao kao prethodnica predsedniku Aleksandru Vučiću, koji se u maju lane sreo sa ruskim šefom države, Vladimirom Putinom.
Ukazivanje na licemerje vrha SPC
U tom kontekstu može se razumeti i Milićevićeva izjava za Vreme, nakon izricanja presude. „Veoma sam počastvovan visokim priznanjem koje mi je svojom odlukom učinio Crkveni sud Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke i njegov predsednik, patrijarh srpski gospodin Porfirije”, naveo je bivši sveštenik, i bivši professor Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta u Beogradu.
“Kažnjavanje pojedinca zbog kritičkog mišljenja i javne reči ukazuje na opasan obrazac zloupotrebe institucija u svrhu disciplinovanja onih koji ne pristaju na ćutanje“, navodi se u saopštenju Fondacije „Ljuba Davidović“
“Obećavam da ću se i ubuduće truditi da opravdam poverenje koje su mi ovom svojom odlukom ukazali i da ću i dalje, gde god i kada god mi se za to ukaže prilika, izobličavati i ukazivati na licemerje aktuelnog vrha SPC, njihove jeresi i sramotne postupke kojima su naneli i nanose neizmernu štetu crkvi koju su, u saradnji sa mafijaškim režimom, u potpunosti uzurpirali i potčinili je da služi njegovim zločinačkim i ratnohuškačkim ciljevima“, Milićević je dodao za ovaj medij.
Upravni odbor Fondacije za unapređenje demokratije „Ljuba Davidović“ , čiji je Milićećević direktor, osudio je tu vrstu odmazde, naglasivši da se radi o „primeru političko-crkvenog progona zbog javno iznetog stava i građanske odgovornosti“.
“Kažnjavanje pojedinca zbog kritičkog mišljenja i javne reči ukazuje na opasan obrazac zloupotrebe institucija u svrhu disciplinovanja onih koji ne pristaju na ćutanje“, navodi se u saopštenju Fondacije.
Kampanja sužavanja prostora slobode
“U društvenom kontekstu u kojem su studenti, univerzitetski profesori i građanski aktivisti izloženi pritiscima i sankcijama, takva presuda ne može se posmatrati kao izolovan slučaj, već kao deo šireg procesa sužavanja prostora slobode savesti i mišljenja“, zaključili su članovi UO ove organizacije.
Blagoje Pantelić, urednik prvog srpskog bogoslovskog internet magazina Teologija.net, i urednik u izdavačkoj kući Biblos, nije želeo da se javno oglasi pre no što podnese žalbu Velikom crkvenom sudu SPC-a. Jedino je na svom nalogu na društvenoj mreži X primetio da mu je “drago što je sednica (na kojoj je izlučen) završena molitvom”, kako piše u presudi. Da slučajno ne pomislimo da je Crkveni sud zasedao bez “konsultacije” sa Svevišnjim, i samo u domenu sopstvenih, dnevnopolitčkih ciljeva.
Tokom istorije SPC-a veoma su usamljeni primeri anatemisanja. Jedino je počivši vladika Artemije Radosavljević, episkop raško-prizrenski i kosovsko-metohijski, ostao bez zvanja i doživotne mogućnosti pristupa svetim tajnama, izopšten iz crkve 2015
Na kaznu zabrane evharistije, teolozi su se navikavali od pokretanja postupka, budući da im je ta “disciplinska mera” izrečena pre sudskog epiloga. A pričešće je “jedini smisao Pantelićeve egzistencije”, kako je istakao u svom onlajn magazinu.
Istorijski presedan
Inače, takvim sankcijama u Srpskoj pravoslavnoj crkvi izloženi su oni koji svesno i trajno krše osnovne hrišćanske zapovesti, žive u grehu bez kajanja i uporno odbijaju pokajanje, za recimo ubistvo ili teško nasilje, i slična nedela. Gotovo nikad se ne dešava da je ova kazna doživotna, kao u slučaju Milićevića i Pantelića. Pa se i onima koji otvoreno “poriču veru, i šire raskol i sablazan”, u ime Boga prašta, kako bi ušli u trajnu, posmrtnu zajednicu sa svim pravovernim hrišćanima.
To ovoj dvojici teologa što su život posvetili veri neće biti moguće, već će počivati bez pravoslavnog znamenja, ukoliko Veliki sud ne prihvati Pantelićevu žalbu.
Takvim sankcijama u Srpskoj pravoslavnoj crkvi izloženi su oni koji svesno i trajno krše osnovne hrišćanske zapovesti, žive u grehu bez kajanja i uporno odbijaju pokajanje, za recimo ubistvo ili teško nasilje, i slična nedela
Tokom istorije SPC-a veoma su usamljeni primeri anatemisanja, već bi se vaspitno-popravno delovanje, takođe vrlo sporadično, sprovodilo u vidu raščinjavanja i zabrane služenja. Jedino je počivši vladika Artemije Radosavljević, episkop raško-prizrenski i kosovsko-metohijski, ostao bez zvanja i doživotne mogućnosti pristupa svetim tajnama, izopšten iz crkve 2015.
Ovo se opet može povezati sa njegovim političkim delovanjem izvan glavnog državnog kursa. Tako se može smatrati da su ovakve crkvene kazne instruirane sa političkog vrha, ili bar sugerisane, makar i prećutno.
