Između onoga što je sačuvano i onoga što je nestalo bez traga, između Sarajeva i Londona, između crteža, drveta i tkanja, oblikuje izložba Utkano u sećanja Sonje Radan u Galeriji Haos, koja će trajati do 5. juna.
„Ono po čemu je ova izložba posebna u odnosu na moj dosadašnji opus jeste njen gotovo retrospektivni karakter. Iako je reč o radovima manjeg formata, oni obuhvataju tri, pa i četiri različita perioda mog stvaralaštva, povezujući ih u jednu celinu koja govori o kontinuitetu, ali i o prekidima koji su ga oblikovali“, kaže umetnica za Radar.
Ti prekidi, kako objašnjava, nisu samo umetnički, već duboko lični i istorijski. Prvi segment čine crteži s njene rane izložbe iz Sarajeva 1990. Opčinjena mjesečinom. „Sačuvano je tek desetak radova, moja majka Vera ih je, na samom početku rata, uspela izneti i sačuvati, dok je preostalih trideset pet slika nestalo bez traga. Ovi crteži danas nose ne samo umetničku, nego i duboko ličnu i istorijsku težinu.“
Početkom devedesetih Sonja Radan odlazi u London, gde njen rad menja materijal, ali ne i suštinu. „Tada započinjem ciklus Sjećanje drveta. Počinjem da sakupljam odbačene komade drveta iz hangara i pretvaram ih u skulpture, vraćajući im život i novo značenje.“ Deo ove serije bio je izložen u galeriji Sači u Londonu, što, kako kaže, predstavlja važan trenutak afirmacije tog pravca rada.
Kroz moj rad postoji neprekidna linija – slikam žene i pokušavam da kroz njih otkrijem i afirmišem ženski identitet kroz različite faze života
To pamćenje materijala u njenom radu dobija i jasno uporište u ženskom iskustvu. „Kroz moj rad postoji neprekidna linija – slikam žene i pokušavam da kroz njih otkrijem i afirmišem ženski identitet kroz različite faze života.“ Iz tog promišljanja nastaje i ciklus Pletisanke, serija od 42 rada predstavljena prošlog leta u Sarajevu. „Ova serija istražuje teme zajedništva, ženskog iskustva, pamćenja i kontinuiteta, kroz motiv tkanja kao jezika koji nadilazi reči.“
Najnoviji radovi, okupljeni u ciklusu Rezbarenje duše, dodatno produbljuju odnos prema materijalu i tragu. „To su crteži na drvetu izvedeni tehnikom rezbarenja, kao i radovi u meni novijoj tehnici paljenja drveta, pirografiji. Oni predstavljaju dalji razvoj mog interesovanja za materijal, površinu i trag kao nosioce sećanja.“
Iz tog slojevitog odnosa prema vremenu i iskustvu nastao je i naziv izložbe. „Upravo zbog tog prožimanja različitih faza i medija, izložbu sam nazvala ‘Utkano u sećanja’. Taj naziv za mene objedinjuje ideju da se iskustvo, vreme i identitet neprekidno prepliću, ostavljajući trag koji nas oblikuje i traje.“ U tom ključu čitaju se i njene figure, žene različitih uloga i sudbina, koje odišu tihim, ali postojanim dostojanstvom.
Sonja Radan rođena je u Sarajevu, gde je diplomirala na Akademiji likovnih umetnosti i započela izlaganja širom regiona i Evrope. Početkom devedesetih napušta zemlju i odlazi u London, gde nastavlja da razvija svoj izraz kroz slikarstvo, rad na drvetu, tekstilu i staklu. Poseban deo njenog opusa čine skulpture od drveta, koje gradi kao slojevite prostorne zapise. Izlagala je na brojnim međunarodnim izložbama, uključujući Mediterraneo u Londonu. Učesnica je i globalnog programa Oči svijeta, a radovi su joj uvršteni u antologiju Svjetionici. Pored izložbe u Beogradu, predstaviće se i na Prolećnoj izložbi ULUS-a u Paviljonu „Cvijeta Zuzorić“, što za nju ima i lični značaj.
„Posebna mi je čast biti članica ULUS-a, a ovo će biti i moja treća izložba u ‘Cvijeti Zuzorić’. Prvi put sam izlagala još kao studentkinja sarajevske Akademije likovnih umetnosti. Mogu samo reći da me Beograd dočekao raširenih ruku i na tome sam mu iskreno zahvalna.“
Ove godine očekuje je i niz međunarodnih predstavljanja, među kojima izdvaja izložbu HOME u Ambasadi Bosne i Hercegovine u Londonu. „Učestvujem zajedno sa još šest umetnica koje danas žive i rade u Velikoj Britaniji. Sve nas povezuje slično iskustvo, odrastanje u senci rata i osećaj izmeštenosti. Iz tog iskustva nastaju radovi koji ne govore samo o pripadanju, već i o borbi, istrajnosti i snazi koja nas je oblikovala.“
